Monday, January 24, 2022   امروز ,   دوشنبه 4 بهمن 1400 خورشیدی

جزئیات مطالب  

   
24 دی 1400
گستره نفوذ معنوی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی ایران - کورش زعیم

گستره نفوذ معنوی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی ایران

در شمال ارس، شمال خزر، شمال خراسان

گفتگوی ماهنامه کهکشان با کورش زعیم

شماره تیرماه 1371خ    ماهنامه کهکشان، 

پیشگفتار سردبیر ماهنامه کهکشان:   

ه ای را مهندس کورش زعیم، نویسنده و مفسر صاحب نظر، در گفتگویی با خبرنگار کهکشان، مسائل تاز

 در زمینه مناسبات ایران و کشورهای مسلمان آسیای مرکزی و قفقاز عنوان کرده است. کورش زعیم راهکارهای جدیدی را برای توسعه هر چه بیشتر نفوذ فرهنگی، معنوی، اقتصادی و سیاسی کشورمان در سرزمین هایی که او به حق نام "گستره فرهنگی ایران" بدانها 

می‌دهد عرضه می‌کند. با هم این گفتگو را می خوانیم:

 

س - شما در کتاب خود «امپراتوری شوروی به کجا می رود؟» استقلال جمهوری‌های جنوب شوروی را دوازده سال پیش پیش‌بینی کرده بودید، و حتی چند ماه پیش در مقاله‌ای پیشنهادهایی در رابطه با این جمهوری‌ها ارائه کرده بودید. اکنون که این استقلال جامه عمل پوشیده و روابط ایران با آنها فعال شده، سیاست کنونی ایران را در این رابطه چگونه ارزیابی می کنید؟

کورش زعیم - به عقیده من، سه اصل باید حاکم بر اندیشه سیاست خارجی ایران نسبت به این جمهوریها باشد:

اول اینکه، بخش بسیار بزرگی از این سرزمین 

ها جزوی از گستره تاریخ و فرهنگ ایران زمین و مردم بسیاری از این مناطق ایرانی یا ایرانی تبار هستند؛ مانند تاجیکستان، بخش باختری قرقیزستان، نیمه جنوبی ازبکستان، بیشتر ترکمنستان، آذربایجان، ارمنستان و بخشی از گرجستان و حتى داغستان روسیه، و رفتار ایران با این مردمان بایستی مانند اعضای یک خانواده باشد. 

دوم اینکه، از دید اقتصادی، این جمهوری‌ها بعلت وابستگی فرهنگی و جغرافیایی، بازارهای طبیعی ایران به شمار می روند و منافع اقتصادی ایران اقتضاء می‌کند که روابط نزدیکی با آنها داشته باشد.

سوم اینکه، به دلایل جغرافیایی، این جمهوری‌ها وابستگی ترابری و ارتباطاتی شدیدی به ایران دارند. به این معنی که ایران تنها کشور در همسایگی آنهاست که می‌تواند و باید در تمام سال از طریق زمین و دریا آنها را با همه جهان مرتبط کند. بنابراین، ایران در این جمهوری‌ها دارای حقوق و منافع اقتصادی، فرهنگی و استراتژیکی است که هیچ یک از کشورهای منطقه (بجز شاید روسیه) نمی‌تواند آنها را انکار کند یا مشابه آن را ادعا نماید.

ارزیابی سیاست و عملکرد جمهوری اسلامی از آغاز کار سقوط شوروی و کمونیسم نشان می‌دهد که درک صحیح و عمیقی از عوارض و رویدادها وجود نداشته است. به همین دلیل تا یکی دو ماه اخیر، ظاهرا آمادگی ذهنی و سیاسی برای ابتکار عمل و عدم تردید بنظر نمی‌رسید. اعلام عدم شناسایی استقلال آذربایجان در آذرماه (توسط وزیر خارجه جمهوری اسلامی آقای ولایتی)  و سپس شناسایی آن در بهمن ماه یکی از این نشانه هاست؛ همچنین خودداری وزارت آموزش و پرورش در ارسال کتاب‌های درسی فارسی به تاجیکستان و آذربایجان مورد درخواست آنها در سال گذشته، نشان دیگری است.

از نظر بسیاری از ناظران و علاقمندان به مسائل منطقه، بطور کلی سیاست نزدیک شدن به این جمهوری‌ها مرددانه، دیر و جبونانه بوده است. یک مادر نسبت به بازیافتن جگرگوشه‌های گمشده خود چنین عمل نمیکند.

ولی هنگام وقوع قضييه قره باغ، سیاست ایران بلوغ خود را نمایش داد و هوشمندانه كوشيد بين اعضای خانواده خود را آشتی دهد، هر چند که دخالت‌ها و تبلیغات عوامل بیگانه اجازه توفیق سریع و قاطع را به ایران نداده است. نگرانی من همیشه این بوده که با ادامه توجه ویژه به شیعیان این مناطق که در اقلیت هستند، نه تنها ایران را به صورت یک نفوذ تک بعدی یکسو‌نگر جلوه می‌دهد، که شیعیان را نیز منزوی و زیر فشار اکثریت قرار می‌دهد. از سوی دیگر، ترکیه با تعصب روی گسترش زبان ترکی می‌کوشد تا خود محور مرکزی "ملت‌های ترک زبان" قلمداد شود و از این زاويه شبح عظمت امپراتوری عثمانی را بازسازی نماید. به همین دلیل، ما شاهد مسایل و اختلافات زیادی در جمهوری‌های تازه استقلال یافته خواهیم بود و گروه‌های اقلیت رادیکال "ترک ملتی" در این جمهوری‌ها به وجود خواهند آمد و ثبات و آرامش منطقه را بهم خواهند ریخت.

اگر ترکیه خود را عضوی از یک خانواده بزرگ بداند، همانگونه که کشورهای اروپایی پس از قرن‌ها جنگ و خونریزی اکنون رقابت‌های ناسالم و طمع‌های ارضی را کنار گذاشته و خود را از اعضای خانواده اروپا می‌شمارند، این منطقه نیز می‌تواند با چنین روحیه    ای، به کمک اعضای ارشد خود، از درگیری‌های توان‌فرسا و زیانبار جلوگیری کند و با سرعت به سازندگی و پیشرفت و رفاه اقتصادی بپردازد. در غیر اینصورت، با روندی که اکنون مشاهده می‌شود، ما شاهد جنگ‌های طولانی در این جمهوری‌ها، به ویژه در قفقاز خواهیم بود و دشمنی‌های عمیقی در این ناحيه 

ظهور خواهد کرد.


س - نقش ترکیه را در رابطه با مسئله قره باغ، ارمنستان و نخجوان چه می بینید؟ آیا ترکیه واقعا رقیب ایران است؟

کورش زعیم - مگر اینکه ایران در سیاست خارجی خود نسبت به جمهوری‌های قفقاز مرتکب اشتباه شود، و یا مسیر یکسان نگری کنونی خود را برای حمایت از گروه خاصی عوض کند، نفوذ سیاسی ترکیه در آذربایجان فقط محدود به اقلیت کوچکی که به پان ترکیسم دل بسته اند محدود خواهد بود. ولی از دیدگاه اقتصادی، ترکیه در حال گسترش نفوذ خود با سرمایه گذاری‌های گسترده در صنایع و خدمات کلیدی آذربایجان است و در این زمینه از ایران پیشی گرفته است؛ آنهم به این دلیل که ایران در منطقه مانند میهمان عمل می کند.

اظهارات آقای دمیرل درباره قره باغ نشانگر روحيه نظامی‌گری و عدم تعادل سیاست خارجی ترکیه در قفقاز است. تهدید آقای دمیرل مبنی بر اینکه اجازه تصرف نظامی قره باغ را نخواهد داد، افزون بر جنبه توهین آمیز آن نسبت به ایران، یک اشتباه سیاسی و تاکتیکی بود. ترکيه به جای درخواست آتش بس و ابراز همکاری با ایران برای کسب وجهه به عنوان حامی ترک زبانان، به موضع گیری نظامی پرداخت و دوباره خود را در برابر ارمنستان قرار داد.

نفوذ ترکیه در قفقاز می‌تواند مثبت باشد و در جهت پیشرفت منطقه عمل کند؛ یا می‌تواند سرچشمه دوگانگی و عدم ثبات سیاسی و درگیری‌های موضعی مرزی باشد. ولی آنچه حاکم بر سیاست منطقه باید باشد، عملکرد هوشمندانه و خردمندانه دولت ایران است. ایران باید ستون ثبات و آرامش و یگانگی باشد، و به عنوان پشتیبان قدرتمند نیروهای پیشرو، دموکرات و اصلاح طلب تلقی گردد.

یکی از مسائل منطقه، نگرانی امریکا از نفوذ ایران در این جمهوری‌هاست که ممکن است باعث حمایت آنها از مقاصد ترکیه شود. اگر امریکا مشوق تركيه در خنثی سازی نفوذ ایران در قفقاز باشد، یکی دیگر از اشتباهات بزرگ استراتژیک خود را مرتکب شده خواهد بود. زیرا تشویق پان ترکیسم و دامن زدن به اختلاف میان آذربایجان و ارمنستان، جامعه بزرگ و با نفوذ ارمنی در امریکا را جریحه دار خواهد کرد، آذربایجان را در دورانی طولانی از عدم ثبات فرو خواهد برد، روابط پیچیده ایران و امریکا را دشوارتر و تیره تر خواهد ساخت و بالاخره قفقاز را تبدیل به یک میدان بزرگ جنگ خواهد کرد که حتی امریکا از عهده کنترل آن بر نخواهد آمد.

در مورد نخجوان، تهدید ترکیه که جنبه نظامی داشت، مطمئنم مردم نخجوان را که همه ایرانی هستند در مورد مقاصد ترکیه نگران کرده است. ایران تهدید هیچ کشوری را، چه ارمنستان و چه ترکیه، به نخجوان نمیتواند تحمل کند و بایستی شرایطی به وجود آید که ترکیه هرگز جرات تکرار چنین اشتباهی را نداشته باشد. -0-


بازدید صفحه: 36
 



پس چرا در دوران پیش از انقلاب ۵۷ عربستان دست بالا نداشت و ایران در روابط منطقه‌ای خود گروگان عربستان نبود و اولویت روابط تمام کشورهای عرب در منطقه ایران بود و تمام مسیرهای دیپلماتیک منطقه از تهران می‌گذشت؟
رضا
در آینده ایران هم چنین خوهد بود. عربستان آن جذابیت و امکانات بالقوه ما را ندارد، مگر در تداوم حکومت جمهوری اسلامی این چیزی هم که برای ما مانده نابود و کشور ما تهی از دانش و دانشمند و میهن پرست گردد.

یکی از تحلیل‌ گران ایرانی مقیم خارج میگفت: راه روابط ایران با جهان عرب از ریاض می‌گذرد. جناب زعیم آیا معنای این سخن این نیست که عربستان دست بالا دارد و ایران در روابط منطقه‌ای خود گروگان عربستان است؟ آیا شما یا چنین دیدگاهی موافقید؟
رضا
این سخن برای من معنی ندارد، مگر اینکه حکومت آخوندها تداوم داشته باشد.

درود آقای زعیم آیا عربستان می‌تواند جلوی تحقق منافع ملی ایران(نه منافع جمهوری اسلامی) از جمله نوسازی نیروی هوایی ایران و گسترش نفوذ منطقه‌ای ایران از جمله روابط با سایر کشورهای عرب و گسترش روابط ایران با غرب را بگیرد؟
رضا
عربستان تنها از بمب اتمی ایران میترسد، برای همین خودشان هم در مسیر همین راه هستند. در نوسازی نیروی هوایی ایران هیچ قدرت جلوگیری نخواهد داشت. خودش هم مشغول بزرگ کردن نیروی هوایی با مدرن ترین جت های امریکایی است. نفوذ ایران بر پایه قدرت هوایی نخواهد بود، ولی برپایه قدرت اقتصادی بدون نفت خواهد بود که توان بالقوه ما بسیار بسیار بیشتر از عربستان است.

درود خوب بود که وقتی در برنامه جمعه آقای نوری زاده از عبدالرحمان راشد روزنامه نگار سعودی تعریف میکرد جناب زعیم تذکر میداد که عبدالرحمان راشد کسی است که در نوشته‌های خود جزایر سه‌گانه را متعلق به امارات می‌داند و طبیعتا دشمن تمامیت ارضی ایران است و دوستی با چنین شخصی خیانت است
من این را نشنیدم، چون پیش از آن برنامه ام تمام شده بود و خداحافظی کرده بودیم.

شما می توانید نظر خود را در مورد این مطلب بنویسید

   
 : نام ونام خانوادگي
 : توضیحات

کد امنیتی را در کادر زیر وارد نمائید
 
   
   
 

      



 

جستجو در سایت

 

 

فهرست موضوع ها

 

      جمهوری اسلامی
      انتخابات در ایران
      حقوق بشر در ایران
      سیاست خارجی ایران
      اقتصاد ایران
      میراث فرهنگی و تاریخی
      کورش بزرگ
      پاسارگاد و تخت جمشید
      دموکراسی و سکولاریسم
      جنبش های ملی ایران
      جنبش ملی کردن نفت
      جبهه ملی ایران
      چهره های ملی ایران
      بحران هسته ای ایران
      خلیج پارس
      دریای مازندران
      سازمان ملل متحد
      شورای امنیت
      شورای حقوق بشر
      دیوان کیفری بین المللی
      یونسکو
      آسیای میانه و قفقاز
      خاور میانه
      خاور دور
      اروپا
      امریکای شمالی و جنوبی
      درباره من
      فرتور ها (عکس ها)
      English
 
 
 

 پیشنهاد ها و نوآوری ها

 

کلیه حقوق این وب سایت مربوط به کوروش زعیم ،محفوظ می باشد و هرگونه کپی برداری فقط با ذکر منبع مجاز می باشد